Interview Binnenstadskrant Utrecht juni 2025
Mariastraat 28: zorgvuldig en duur herstel
Stadsherstel Utrecht, opgericht in 1985, investeert en beheert monumenten. In 2024 heeft de organisatie een bijzondere aankoop gedaan: een poortgebouw aan de Mariastraat 28.
Het is één van de oudste panden (1468) in de Binnenstad. Dit bouwwerk valt niet direct op, voorbijgangers hebben meer aandacht voor de bijzondere brillen in de etalage. Maar wie een blik naar boven werpt, ziet een bijzondere toren 15 meter hoog opgebouwd uit kloostermoppen en met luiken in wit en rood.
Welke plannen heeft Stadsherstel voor het pand Mariastraat 28, dat sinds 1967 rijksmonument is?
Monique Kampinga, directeur en Jessica van Boxtel projectleider van Stadsherstel lichten een tip van de sluier op. ‘We hebben het poortgebouw van een particulier kunnen aankopen, evenals de twee belendende panden nummer 12 en 30, respectievelijk een rijks- en een gemeentelijk monument’. ‘Het was ooit één van de twee toegangspoorten van Huis Zoudenbalch aan de Donkerstraat, waar een prachtige laatgotische gevel van hardsteen te bewonderen is. Dit monumentale huis werd gebouwd in opdracht van Evert Zoudenbalch. Die was lid van een voorname familie, die ook het stadspaleis Oudaen in zijn bezit had. In de loop der jaren heeft de toren vele functies gehad. Van 1733 tot 1889 was het een brood- en banketbakkerij met winkel en woonhuis. Tot 1972 sprak men dan ook van de Bakkerspoort. Daarna volgde een keur aan winkels en was er zelfs een pizzeria in gevestigd. Een grotachtig plafond in de winkel is een overblijfsel. Tot 1966 was er een verbindingssteeg door de toren – ‘de bakkersstee’ genoemd – naar het binnenterrein waar voorheen hofjeswoningen stonden. Deze zijn afgebroken, dit verklaart de verdwenen huisnummers 14 tot en met 26. Momenteel staat nummer 12 leeg, binnenkort komt er tijdelijk een nieuwe huurder in.
Monique, met klem: ‘Geen tattooshop, restaurant of kapper’. De winkel op nummer 30 wordt verhuurd aan JWLS sieraden en is ook de toegang voor de twee bewoners in de toren. Het interieur is een bijzonder onderwerp, de wanden zijn van gebruikt cortenstaal. Voor Jessica is dit project heel bijzonder – ‘de kers op de taart’ – passend binnen haar restauratie- en bouwhistorieopleiding. Ze vertelt: ‘In de loop der tijd is er veel verbouwd, verdwenen en toegevoegd. Er is veel bouwhistorisch onderzoek gedaan en we werken samen met instanties waaronder de Afdeling Erfgoed Utrecht. Er ligt een voorlopig eerste bouwrapport. Duidelijk is, dat het een ingewikkeld en kostbaar project wordt, want het geheel is in slechte staat. Het gebruik en de functies uit het verleden geven ons inspiratie voor zorgvuldig herstel en toekomstig gebruik’.
Monique: ‘We bestuderen ook de mogelijkheden om het complex te ontsluiten zoals bij onze andere locaties, een meerwaarde voor de directe omgeving’. In Landhuis Oud Amelisweerd zijn zomers tentoonstellingen te zien, in Gasthuis Leeuwenbergh luister je naar een concert en in de kelders van Paleis Lofen maak je een uitstapje naar de Middeleeuwen. De toekomst zal het uitwijzen, maar zeker is dat de panden in goede handen zijn. We zijn benieuwd wat het gaat worden.
Foto v.l.n.r.: Projectleider Jessica van Boxtel en Monique Kampinga van Stadsherstel Utrecht voor Mariaplaats 28.
Foto’s: Gert-Jan Peddemors
Journalist: Anna Sterk