Bakkerspoort

Zoudenbalchpoort op de Mariastraat in Utrecht Onopvallend tussen de winkels aan de Mariastraat staat een middeleeuwse wachttoren. De ronde poort is nu een winkelpui. Deze 15 meter hoge poorttoren is rond 1470 gebouwd als bewaakte toegang tot het Huis Zoudenbalch, waarvan de brede natuurstenen voorgevel aan de Donkerstraat staat. De man die dit alles liet bouwen, Evert Zoudenbalch, had belangrijke functies zoals kanunnik en thesaurier van de Domkerk, heer van Urk en Emmeloord en proost van de Sint-Servaas in Maastricht. Ook de panden aan weerszijden van de poort hoorden bij het complex, al zijn de gevels later vernieuwd.

Bakkerspoort en hofje

In de voormalige tuin van Zoudenbalch verrezen begin 19e eeuw kleine woningen voor arbeiders rond een binnenplaatsje met bleekveld. De grote poort was toen al dichtgemaakt en in gebruik als bakkerswinkel. Een kleine doorgang linksonder met de naam Bakkerspoort gaf toegang tot het hofje. De bouwvallige huisjes zijn omstreeks 1950 afgebroken. Het gat in de huisnummering, die van Mariastraat 12 direct naar 28 gaat, herinnert hier nog aan.

Restauratie en herbestemming

De poorttoren is in 1958 opgeknapt door de bekende restauratie-architect Coenraad Temminck Groll. Toen kreeg het pand ook z’n rood-witte luiken. Inmiddels is het weer in slechte staat geraakt. Stadsherstel Utrecht heeft de toren in 2024 aangekocht met de twee aangrenzende panden, die samen drie winkels en twee appartementen herbergen. Momenteel wordt er bouwhistorisch onderzoek gedaan en bekijkt Stadsherstel de mogelijkheden voor herbestemming.

Auteur: Arjan den Boer

Interview Binnenstadskrant Utrecht juni 2025