Cranenstein
Oudegracht 53-55, Utrecht
Groot Cranestein vormt een eenheid met het linker buurpand Klein Cranestein. Deze huizen met een gezamenlijke ingang werden gebouwd rond 1300 en waren afwisselend in gebruik als bedrijfsruimte en woningen. De oudste vermelding stamt uit 1382, toen Jan die Craen eigenaar was. Later diende Cranestein als bierbrouwerij De Wereld en daarna als pakhuis met benedenwoningen. Het huidige aanzien dateert uit de 18e eeuw. Ook het interieur met schouw op de begane grond stamt uit die tijd. De achterzijde heeft nog een klokgevel.
Schrijvers, kunstenaars en architecten
In 1927 vestigde de redactie van het culturele tijdschrift De Gemeenschap zich op de eerste verdieping van Oudegracht 55. Hieraan waren veel progressief-katholieke schrijvers en kunstenaars verbonden. De schilders Charles Eyck, Otto van Rees, Lambert Simon en de filmmaker Jan Hin hadden ook hun ateliers in Cranestein. Charles Eyck maakte er een wandschildering die helaas is verdwenen. Gerrit Rietveld had hier vanaf 1933 zijn architectenbureau. Zijn compagnon Joan van Dillen ontwierp in 1963 de strakke, moderne entree.
Behoud en restauratie
De panden raakten daarna vervallen. Rond 1980 werd er veel gesloopt in en rond Wijk C. Actiegroep Doornroosje, die deels bestond uit bewoners van Cranestein, verzette zich tegen verdere afbraak. In 1987 zijn Groot en Klein Cranestein gekocht door Stadsherstel Utrecht en gerestaureerd tot elf appartementen. Bij deze grondige restauratie is de ‘Rietveld’-entree behouden. Op de begane grond zijn nog enkele originele interieurelementen.
Auteur: Arjan den Boer
Klik op de foto voor een vergroting.
- Foto links: Oudegracht 53-55 (Het Utrechts Archief)
- Foto midden: Redactievergadering van De Gemeenschap, 1931 (Literatuurmuseum)
- Foto rechts: klokgevel aan de achterkant (Stadsherstel Utrecht)
