De Metelerkamp Fundatie
Nieuwekamp 2-10 en Achterom 2-6, Utrecht
In vroeger eeuwen bouwden sommige welgestelde Utrechters ‘vrijwoningen’ voor arme stadsgenoten. Die konden daar kosteloos wonen en kregen soms ook voedsel. In 1844 liet Petronella Philippa Johanna Metelerkamp zulke huisjes bouwen aan het verlengde van de Bruntensteeg, op de hoek met de Nieuwekamp. Het waren twaalf woningen en nog vier aan de achterzijde, aan het Achterom. Van buiten was de indeling van de huisjes niet goed te zien. Twee gezinnen deelden telkens een voordeur en trap. Links of rechts daarvan hadden ze een eigen woonkamer annex keuken, een slaapkamertje en een eigen privaat.
Domineesdochter
Wie was Petronella Philippa Johanna Metelerkamp? Ze werd in 1808 geboren in Delft, waar haar vader predikant was van de Oude Kerk. Haar moeder, ook een domineesdochter, overleed toen Petronella 17 was. Ze nam de zorg voor haar jongere broers op zich. Met hun vader verhuisden ze naar de Brigittenstraat in Utrecht, niet ver van oudste zoon Alexander Metelerkamp, die als kantonrechter en Statenlid aan de Nieuwegracht woonde. Vader overleed, alle broers trouwden en werden jurist, predikant, burgemeester en landheer. Petronella bleef alleen achter. Op een veiling kocht ze grond achter haar tuin om daar de vrijwoningen te bouwen. Enkele jaren later stierf Petronella, nog maar 42 jaar oud.
Fundatie
Vanaf 1850 beheerde de Fundatie (stichting) van de familie Metelerkamp de nalatenschap. Adellijke en andere prominente Utrechters waren hiervan regent en regelden de toewijzing aan arme, protestants-christelijke gezinnen. Dit gebeurde tot ver in de vorige eeuw. De fundatie verkocht de sterk vervallen huisjes in 1985 aan Stadsherstel Utrecht. Die liet ze het jaar daarop restaureren. De acht huidige woningen hebben nu elk een eigen voordeur en zijn dus twee keer zo groot.
Auteur: Arjan den Boer
Klik op de foto voor een vergroting.
- Foto links: De Metelerkamp-fundatie, gedeelte aan het Achterom (Arjan den Boer)
- Foto midden: Spelende kinderen in de steeg, 1968 (Het Utrechts Archief)
- Foto rechts: Van Petronella Metelerkamp is geen portret. Haar oudste broer en gezin werden in 1851 geschilderd door J.H. Neuman (Centraal Museum)
