Doelenhuis
Doelenstraat 12-46, Utrecht
Een poortje in de stille Doelenstraat leidt naar een middeleeuwse kloostertuin. Begin 14e eeuw ontstond hier een begijnenhuis, een gemeenschap van ‘kuise jonge maagden’ die uitgroeide tot klooster. Omdat de zusters aanvankelijk gebruik maakten van de nabije Nicolaïkerk, werd ook het klooster naar Sint-Nicolaas genoemd. In de 15e eeuw kregen zij een eigen kapel aan de overzijde van de Doelenstraat. Een overdekte loopbrug op gemetselde bogen leidde naar deze kapel, zodat de zusters niet over straat hoefden. Een deel hiervan is nog te zien op de binnenplaats.
Tuchthuis en armenhuis
Na de reformatie stierven de zusters langzaam uit. In het oude klooster kwam een ‘werkhuis’ voor bedelaars, bekostigd met de erfenis van Evert van de Poll, wiens naam nog boven een poortje vermeld staat. Het stadsbestuur liet in 1615 een ander deel verbouwen tot ’tuchthuis’ oftewel een gevangenis. Op de hoek van de Nicolaasdwarsstraat en Doelenstraat kwamen twee nieuwe vleugels. Eind 19e eeuw werd het complex een Stadsarmenhuis, onder andere voor behoeftige bejaarden en invaliden. Omdat het aantal bewoners snel steeg, verrees in 1905 een nieuw gedeelte rond een tweede binnenhof.
Wonen en werken
Na de Tweede Wereldoorlog werd het Doelenhuis gebruikt door de Willem Arntsz Stichting, een psychiatrische instelling. Toen de laatste patiënten in 1987 vertrokken, heeft Stadsherstel Utrecht het complex overgenomen. Tussen 1994 en 1996 is een grote verbouwing en restauratie uitgevoerd, waarbij de tweede binnenplaats een moderne stalen loopbrug kreeg. Tegenwoordig omvat het Doelenhuis 6 woningen en 21 bedrijfsruimtes. Naast Stadsherstel zelf zijn er bijvoorbeeld therapeuten, advocaten, een architect en een uitgeverij gevestigd.
-> Doelenstraat historische informatie
Auteur: Arjan den Boer
Klik op de foto voor een vergroting.
- Foto links: Het Nicolaasklooster rond 1575 (Het Utrechts Archief)
- Foto rechts: De binnenplaats van het Stadsarmenhuis, 1925 (Het Utrechts Archief)
