kelders Paleis Lofen
11e eeuw
Vismarkt 17a, Utrecht
Paleis Lofen kan wel de geboorteplek van de stad Utrecht worden genoemd: in 1122 werden hier de stadsrechten verleend door de Duitse kiezer Hendrik V. Lofen moet omstreeks het jaar 1020 zijn gebouwd als palts (verblijfplaats voor de keizer). De buitenmuren van tufsteen hadden boogvensters. In het souterrain waren ruimtes voor de hofhouding, op de verdieping was een grote zaal voor feesten en ontvangsten. Deze ruimte werd verdeeld door een rij zuilen met bogen. Tegenwoordig resteren nog enkele van deze zuilen, die door ophoging van de omgeving nu op kelderniveau liggen.
Herontdekking
Lofen werd waarschijnlijk verwoest bij de stadsbrand van 1253. Het paleis en de restanten raakten in de vergetelheid, totdat de eigenaar van een kelder aan het Domplein in 1865 een oude zuil ontdekte. Twintig jaar later werden er opmetingen en opgravingen gedaan. Toen concludeerde men dat het moest gaan om het ‘Paleis der Duitsche Keizers te Utrecht’. In de jaren 1930, toen er na een brand nieuwbouw kwam, is bij nader onderzoek nog een zuil ontdekt.
Historische attractie
De meest zuidelijke zuil was al te zien in de kelder van Bar Walden aan het Domplein. De andere kelders werden gebruikt door bakkerij Andrée & De Laat aan de Vismarkt, die tot 2020 eigenaar bleef. Toen zijn ze overgedragen aan Stadsherstel Utrecht, ook al eigenaar van enkele panden erboven aan het Domplein (Maartenshof). Stadsherstel stelt de kelders beschikbaar aan de stichting DOMunder om open te stellen als historische attractie. DOMunder en de Paleis Lofen-community hebben de verborgen ruimtes toegankelijk en ‘beleefbaar’ gemaakt. Op 2 juni 2022, bij de viering 900 jaar Utrecht, is Paleis Lofen geopend.
Auteur: Arjan den Boer
-> Zoeken naar Utrechtse schatten (Naar de verborgen geschiedenis van het Domplein)
Klik op de foto voor een grotere afbeelding.
Foto links: Paleis Lofen als historische attractie (Tinker Imagineers) Foto midden: Impressie van de grote zaal van Lofen door Willem Steelink uit 1893 (Het Utrechts Archief)
Foto rechts: Toegang vanaf de Vismarkt (Arjan den Boer)
