De Gruyter-winkel
Bemuurde Weerd OZ 3, Utrecht
In 1911 opende de kruideniersketen De Gruyter hier een winkel, de zesde in Utrecht. Buurtbewoners kwamen er voor koffie, thee en houdbare levensmiddelen. De Gruyter liet een bestaand woonhuis tot winkel verbouwen. De voorgevel is opgetrokken uit witte verblendsteen (gladde baksteen) en zandsteen. De winkelpui is van Zweeds graniet met gegraveerde bloemmotieven. De grote etalageruiten hebben houten kozijnen in organische vormen, geïnspireerd op de jugendstil. Rechts in het graniet is de naam van de architect gegraveerd: Willem Gerhardus Welsing, destijds de huisarchitect van de kruideniersketen.
Tegeltableaus
De winkels van De Gruyter hadden bijzondere interieurs. Tegeltableaus, marmer, koper en glas-en-lood moesten de klanten een gevoel van luxe geven. Hier aan de Bemuurde Weerd zitten rondom nog de originele tegeltableaus van 15 strekkende meter. Links zien we beelden van de Hollandse landbouw (zaaien, ploegen, oogsten, malen). Rechts zijn het exotische taferelen van landen waar koffie en thee geproduceerd werd en van het vervoer van deze ‘koloniale waren’. De tableaus zijn gemaakt door de Faience- en Tegelfabriek ‘Holland’ in Hoograven, naar ontwerp van Hermanus Oostveen. Ook bewaard is de grote spiegel in het midden, waar de toonbank stond. Zo’n spiegelwand maakte de kleine winkel veel groter.
Gemeentelijk monument
De kruidenierswinkel sloot in 1968. Daarna kwamen er migrantenorganisaties in het pand. Sinds 1987 is het een gemeentelijk monument. Peter Spangers, auteur van het boek De kunst van De Gruyter, nam in 2011 het initiatief om een bord met de naam ‘P. de Gruyter & Zn’ terug te plaatsen aan de gevel. Het winkelpand is in 2015 gerenoveerd en biedt onderdak aan de Vrijwilligerscentrale Utrecht (VCU). Stadsherstel Utrecht heeft het in 2020 gekocht van het Oranjefonds. Na kleuronderzoek zijn de historische kleuren van het houtwerk hersteld.
Auteur: Arjan den Boer
Klik op de foto voor een grotere weergave.
Foto links: Details tegeltableaus (Arjan den Boer)
Foto rechts: Originele interieur na ontruiming, 1969 (Historische Kring Tolsteeg-Hoograven)
