De Balije
Augustusweg 32-36, Utrecht
De naam Balije komt van de Ridderlijke Duitse Orde Balije van Utrecht, die deze boerderij bij De Meern verpachtte. Het is een 16e-eeuwse dwarshuisboerderij, ook wel T-huis genoemd. Dat betekent dat er een overdwars geplaatst woongedeelte is met daarachter de koeienstal. De boerderij werd ooit gebouwd op een stroomrug van een zijtak van de Oude Rijn, zodat woning en stal hoog en droog stonden. Het lager gelegen grasland was daar omheen. Deze situatie was ideaal voor een melkveehouderij en kaasboerderij. Bij het complex hoort ook een paardenstal en een kleiner zomerhuis. Daarin woonde het boerengezin ’s zomers, als er door lange werkdagen weinig tijd was voor het huishouden.
Duurzame ontmoetingsplek
De Balije werd vanaf 2000 omringd door de Vinex-wijk Leidsche Rijn. Na jarenlange leegstand, waarbij veel schade ontstond, kocht Stadsherstel de boerderij en liet hem in 2011-2012 ingrijpend restaureren met veel aandacht voor duurzaamheid. Ook is gezocht naar een nieuwe functie als ontmoetingsplek voor de wijk. In het hoofdgebouw en de voormalige koestal kwamen een kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang (BSO), met een dienstwoning op zolder. In het zomerhuis is restaurant Balijepark gevestigd.
Romeinse resten
Bij de restauratie moest rekening worden gehouden met archeologische vondsten: een deel van de Romeinse limesweg en in de buurt een Romeins schip. De omgeving is zo ingericht dat het bodemarchief behouden blijft en het verleden van de plek zichtbaar wordt. Delen van de limesweg zijn teruggebracht als wandelpad. De Balije is dus een combinatie van agrarisch en archeologisch erfgoed en bovendien een ontmoetingspunt in de wijk.
Auteur: Arjan den Boer
-> rapport hylkema bouwhistorische actualisatie – de balije – 22-06-2010
Klik op de foto voor een vergroting.
- Foto links: Achterkant van de boerderij in 1971 (J.P.M. Versteeg, Het Utrechts Archief)
- Foto rechts: Naamsteen in de voorgevel (D.C. Goosen, Het Utrechts Archief)
