Villa Sandwijck
Utrechtseweg 305, De Bilt
In 1770 liet Adriana Voet van Winssen een boerderij vervangen door dit buitenhuis in Lodewijk XVI-stijl. Daarna is er nog zo’n tien keer aan verbouwd. De Utrechtse landschapsarchitect Hendrik van Lunteren legde in 1834 het park aan in Engelse landschapsstijl, inclusief een duiventil die er uitziet als een romantische kapel. Halverwege de 19e eeuw kwam Villa Sandwijck in bezit van de adellijke familie Van Boetzelaer, die er tot na de Tweede Wereldoorlog zou blijven. Zij lieten de sierlijke gietijzeren veranda’s toevoegen. De houten serre uit 1916 is van de Zeister architecten Jan en Theo Stuivinga, die ook het raadhuis daar hebben ontworpen.
Gered door krakers
In 1967 kocht de Utrechtse universiteit Sandwijck als uitbreiding op de Botanische Tuinen. Door de aanleg van rijksweg A28 werd Sandwijck echter afgesneden van De Uithof (Utrecht Science Park). De villa stond ruim 16 jaar leeg, raakte in verval en uiteindelijk werd een sloopvergunning aangevraagd. Maar in 1980 nam een groep krakers z’n intrek, waardoor de sloop niet doorging. Zij deden het eerste herstelwerk terwijl andere vrijwilligers het landgoed aanpakten.
Woongroep
In 1990 is de woongroep gelegaliseerd. Woonstichting De Key verhuurde het pand vanaf toen aan de bewoners en liet het restaureren. Het Utrechts Landschap werd eigenaar en beheerder van het landschapspark van 50 hectare, dat is opengesteld voor wandelaars. In 2020 heeft De Key de villa verkocht aan Stadsherstel Utrecht, die niet alleen het monument wil behouden, maar ook het sociale karakter van de woongroep (20 personen). Stadsherstel liet kleuronderzoek doen aan wat wel ‘de roze villa’ werd genoemd, waarna die zijn historische oker- en bruintinten terugkreeg.
Auteur: Arjan den Boer
Klik op de foto voor een vergroting.
- Foto links: Villa Sandwijck (André Russcher)
- Foto midden: Veranda tijdens de restauratie in 1990 (Paul van Galen, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)
- Foto rechts: De bewoners bij de overdracht in 2020 (André Russcher)
